Κύστες Ωοθηκών

ΤΙ ΕΙΝΑΙ ΚΥΣΤΕΣ ΩΟΘΗΚΩΝ

Οι ωοθήκες είναι σημαντικά όργανα του αναπαραγωγικού συστήματος της γυναίκας. Κάθε γυναίκα έχει δύο ωοθήκες που βρίσκονται στα πλάγια και προς τα πίσω της μήτρας. 

Το μέγεθος της κάθε ωοθήκης είναι όσο περίπου ενος καρυδιού. Οι ωοθήκες παράγουν τα ωάρια που αποτελούν τα γεννητικά κύτταρα της γυναίκας που μετά από τη γονιμοποίησή τους από το σπερματοζωάριο σχηματίζουν το έμβρυο. Οι ωοθήκες επίσης παράγουν σημαντικές ορμόνες του γυναικείου συστήματος που ελέγχουν τον έμμηνο κύκλο της γυναίκας και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά του γυναικείου φύλου. Είναι απόλυτα φυσιολογικό κάθε μήνα μικρές κύστες να αναπτύσσονται στην επιφάνεια της μιας ή και των δύο ωοθηκών. Αυτές οι κύστες που μπορεί να φτάσουν μέχρι και 2 εκατοστά, είναι απολύτως αθώες και στη μεγάλη πλειοψηφία τους εξαφανίζονται απο μόνες τους σε διάστημα λίγων εβδομάδων. Άλλες πάλι μπορεί να επιμένουν και να χρειάζονται κάποιο είδος παρακολούθησης ή αντιμετώπισης.

Οι κύστες στις ωοθήκες είναι αρκετά συχνές ανάμεσα στις γυναίκες της αναπαραγωγικής ηλικίας. Οι περισσότερες κύστες της ωοθήκης είναι αποτέλεσμα των αλλαγών των επιπέδων ορμονών που συμβαίνουν κατά τη διάρκεια του έμμηνου κύκλου και την παραγωγή και απελευθέρωση των ωαρίων απο τις ωοθήκες. Κάποια γυναίκα μπορεί να αναπτύξει μια ή περισσότερες κύστες πάνω στις ωοθήκες της. Το μέγεθος των κυστών της ωοθήκης μπορεί να ποικίλλει σε μέγεθος απο το μέγεθος ενος μπιζελιού μέχρι το μέγεθος ενος πορτοκαλιού. Υπάρχουν διαφορετικοί τύποι κυστών ωοθηκών και κάθε τύπος μπορεί να δώσει διαφορετικά συμπτώματα. Όλες οι κύστες μπορεί να σπάσουν, να περιστραφούν και να προκαλέσουν, πόνο ή να δώσουν κάποια αιμορραγία μέσα στο υγρό που περιέχουν. Οι περισσότερες κύστες είναι καλοήθεις, ένα μικρό ποσοστό ωστόσο μπορεί να είναι κακοήθεις. Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που θα αυξήσουν την υποψία για κάποια κακοήθεια. Αυτοί οι παράγοντες σχετίζονται με τη μορφολογία της κύστης στην υπερηχογραφική εξέταση, την ηλικία της γυναίκας, το οικογενειακό ιστορικό καθώς και το ιστορικό κακοήθειας στην ίδια τη γυναίκα. 

ΤΥΠΟΙ ΚΥΣΤΩΝ ΩΟΘΗΚΗΣ

Οι πιο συνηθισμένοι τύποι κυστών είναι οι ακόλουθοι:

Λειτουργικές κύστες.

Ο πιο συνηθισμένος τύπος κύστης ωοθήκης είναι οι λειτουργικές κύστες. Αυτές αναπτύσσονται από τον ιστό ο οποίος υποβάλλεται σε συχνές αλλαγές εξαιτίας της διαδικασίας της ωορρηξίας κάθε μήνα. Υπάρχουν δύο τύποι λειτουργικών κυστών, οι ωοθηλακικές κύστες και οι κύστες του ωχρού σωματίου. Και οι δύο τύποι αυτών των κυστών συνήθως δεν παρουσιάζουν συμπτώματα ή δίνουν πολύ ήπια συμπτώματα όταν εμφανιστούν. Συνήθως εξαφανίζονται σε διάστημα μερικών μηνών.

Δερμοειδείς κύστες.

Οι δερμοειδείς κύστες σχηματίζονται απο συνάθροιση διαφόρων ιστών και μπορεί να περιέχουν δέρμα, τρίχες, λίπος ή και δόντια. Μπορεί να βρεθούν ταυτόχρονα και στις δύο ωοθήκες. Οι δερμοειδείς κύστες είναι συχνά μικρές και δεν προκαλούν συμπτώματα, παρόλα αυτά μπορεί να μεγαλώσουν και τελικά να δώσουν.

Κυσταδενώματα.

Τα κυσταδενώματα είναι κύστες που αναπτύσσονται απο τα κύτταρα της εξωτερικής επιφάνειας της ωοθήκης. Είναι συνήθως καλοήθεις αλλά ωστόσο μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα. Τα κυσταδενώματα μπορεί να μεγαλώσουν και να γίνουν πάρα πολύ μεγάλα και να πιέσουν άλλα όργανα της κοιλιάς προκαλώντας ενοχλήματα.

Ενδομητριώματα.

Τα ενδομητριώματα είναι κύστες οι οποίες σχηματίζονται απο ιστό παρόμοιο μ' αυτό τον ιστό του ενδομητρίου που όμως μεγαλώνει μέσα στις ωοθήκες. Όπως συμβαίνει με τον ιστό του ενδομητρίου, έτσι και αυτός ο ιστός που βρίσκεται στις ωοθήκες ανταποκρίνεται στις επιδράσεις των ορμονών κάθε μήνα. Αυτό έχει σαν συνέπεια κάθε μήνα να σχηματίζονται μικρές αιμορραγίες μέσα στην κύστη που οδηγούν στο σχηματισμό κύστης που μεγαλώνει και περιέχει πηγμένο αίμα. Το ενδομητρίωμα συχνά ονομάζεται και σοκολατοειδής κύστη γιατί το υγρό που περιέχει μοιάζει με παχύρευστη σοκολάτα. Το ενδομητρίωμα συχνά είναι μέρος του προβλήματος της ενδομητρίωσης που αναλύεται αλλού. Μπορεί να προκαλεί πόνο είτε κατά τη διάρκεια της περιόδου ή κατά τη διάρκεια της σεξουαλικής επαφής.

Πολλαπλές κύστες.

Γυναίκες οι οποίες δεν έχουν κανονική ωορρηξία μπορεί να αναπτύξουν πολύ μικρές κύστες στην περιφέρεια των ωοθηκών μεγέθους μικρότερες απο 1 cm. Το μέγεθος αυτό των ωοθηκών είναι ελαφρώς αυξημένο και μπορεί να συνδεθεί με μία κλινική οντότητα που λέγεται σύνδρομο Πολυκυστικών ωοθηκών. Αυτό συνδέεται επίσης με απρόβλεπτες περιόδους, υπογονιμότητα, αύξηση σωματικού βάρους και αυξημένη τριχοφυϊα.

ΜΠΟΡΕΙ ΜΙΑ ΚΥΣΤΗ ΩΟΘΗΚΗΣ ΝΑ ΕΙΝΑΙ ΚΑΡΚΙΝΟΣ;

Κάποιες μορφές καρκίνου των ωοθηκών είναι δυνατόν να παρουσιαστούν σαν κύστες των ωοθηκών. Ο καρκίνος των ωοθηκών είναι σχετικά σπάνιος στις ηλικίες κάτω των 50 χρόνων. Μετά την ηλικία των 50, κάθε κύστη της ωοθήκης που επιμένει πρέπει να διερευνηθεί κατάλληλα. Ακόμα και στις ηλικίες πάνω των 50, οι κύστες των ωοθηκών δεν φέρουν κακοήθεια τις περισσότερες φορές. Ωστόσο επειδή η συχνότητα της κακοήθειας είναι συχνότερη δεν πρέπει να παραβλεφθεί ο έγκαιρος και σωστός διαγνωστικός έλεγχος. Ξαφνική αύξηση των διαστάσεων της κοιλιάς, πόνος χαμηλά στην πύελο, απώλεια όρεξης, ναυτία ή στομαχικός καύσος που επιμένει είναι συμπτώματα που πρέπει να αναφέρονται στο γιατρό ώστε ν' αξιολογηθούν κατάλληλα.

ΣΥΜΠΤΩΜΑΤΑ

Οι περισσότερες κύστες των ωοθηκών είναι μικρές και δεν προκαλούν συμπτώματα. Οι περισσότερες εξαφανίζονται απο μόνες τους. Μερικές πάλι μπορεί να δώσουν συμπτώματα όταν σπάσουν, όταν συστραφούν ή όταν αιμορραγήσουν. Συχνά επίσης θα δώσουν μια ακαθόριστη ενόχληση χαμηλά στην κοιλιά και περιστασιακά πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή.

ΔΙΑΓΝΩΣΗ

Η κύστη ωοθήκης είναι ένα εύρημα που συχνά ανιχνεύεται κατά τη γυναικολογική εξέταση ρουτίνας. Όταν ο γιατρός διαπιστώσει κατά τη γυναικολογική εξέταση ότι η μία ή και οι δύο ωοθήκες είναι διογκωμένες τότε έχει τη δυνατότητα να κάνει κάποιες εξετάσεις για να επιβεβαιώσει ή όχι την παρουσία κύστης ωοθήκης.

Με την υπερηχογραφική εξέταση πυέλου, είναι δυνατόν να απεικονιστούν τα όργανα μέσα στην κοιλιά και να πάρουμε πληροφορίες σχετικά με την ύπαρξη κάποιας ωοθηκικής κύστης και τη φύση της.

Μπορούμε επίσης να πραγματοποιήσουμε κάποιες εξετάσεις αίματος που ελέγχουν την παρουσία ορισμένων χημικών παραγόντων που μπορούν να βοηθήσουν για την αξιολόγηση του κινδύνου για καρκίνο ωοθηκών. Ένας τέτοιος χημικός παράγοντας είναι η μέτρηση του CA125 που όμως είναι μη ειδικός και μπορεί να είναι παρών και σε άλλες καταστάσεις όπως π.χ στην περίπτωση ενδομητρίωσης.

ΑΝΤΙΜΕΤΩΠΙΣΗ ΚΑΙ ΘΕΡΑΠΕΙΑ

Ο τύπος της θεραπείας εξαρτάται απο το μέγεθος και τον τύπο της ωοθηκικής κύστης, την ηλικία, τα συμπτώματά και την επιθυμία ή όχι της γυναίκας να έχει και άλλα παιδιά στο μέλλον.

Αν η κύστη της ωοθήκης δεν παρουσιάζει κανένα σύμπτωμα και είναι μικρών διαστάσεων, τότε ο γιατρός είναι πολύ πιθανόν να συστήσει την παρακολούθηση της για μερικούς μήνες. Η πλειοψηφία των κυστών της ωοθήκης που αποτελούν λειτουργικές κύστες θα εξαφανιστούν απο μόνες τους στο διάστημα μερικών μηνών.

Μικρές κύστες πολλές φορές υποχωρούν μετά απο κατάλληλη ορμονοθεραπεία. Ένα τέτοιο είδος θεραπείας αποτελεί το αντισυλληπτικό χάπι όπου έχει το πλεονέκτημα να ελαττώνει τη συχνότητα εμφάνισης λειτουργικών κύστεων ωοθήκης αφού καταργεί την ωορρηξία. Τα αντισυλληπτικά χάπια δεν είναι ωστόσο η καταλληλότερη θεραπεία για όλες τις γυναίκες μια και συνίσταται να αποφεύγονται στις γυναίκες που είναι πάνω των 35 ετών και καπνίζουν.

Αν η κύστη της ωοθήκης είναι μεγάλη και προκαλεί προβλήματα, τότε ο γιατρός μπορεί να συστήσει κάποια χειρουργική αντιμετώπιση. Αυτή μπορεί να γίνει είτε με λαπαροσκόπηση είτε μέσω κάποιας χειρουργικής τομής. Η χειρουργική επέμβαση η οποία αφαιρεί την κύστη απ΄την ωοθήκη ονομάζεται κυστεκτομή. Αυτή μπορεί να πραγματοποιηθεί είτε με λαπαροσκόπηση είτε με κάποια χειρουργική τομή. Άλλοτε πάλι όταν η κύστη της ωοθήκης έχει τα χαρακτηριστικά κάποιας απλής λειτουργικής κύστης, η αφαίρεση του υγρού που περιέχει μέσω μιας βελόνης κάτω απο υπερηχογραφικό έλεγχο ή λαπαροσκοπικά, μπορεί να λύσει το πρόβλημα έχει όμως σημαντικό βαθμό υποτροπής.