Ινομυώματα

Tι ειναι τα ινομυώματα

Τα ινομυώματα είναι καλοήθη μορφώματα της μήτρας.  Μπορεί κανείς να τα φανταστεί σαν μπάλες απο μυικό ιστό που το μέγεθος τους μπορεί να ποικίλει από τις διαστάσεις ενός μπιζελιού μέχρι ενός μεγάλου πεπονιού. Σχηματίζονται από τις μυικές στοιβάδες της μήτρας και αποτελούν τους πιό συνηθισμένους όγκους που βρίσκονται μέσα στην πύελο της γυναίκας.  Ο όρος όγκος δεν πρέπει να μας φοβίζει γιατί αυτά τα μορφώματα είναι καλοήθη, δηλαδή δεν είναι καρκίνοι. Τα ινομυώματα υπάρχουν τουλάχιστον στο 25% περίπου των γυναικών.  Η συντριπτική πλειοψηφία των γυναικών που έχουν ινομυώματα δεν το γνωρίζουν γιατί συνήθως το μέγεθός τους είναι μικρό ή δεν προκαλεί καθόλου συμπτώματα.  Τα ινομυώματα μπορεί να προκαλέσουν προβλήματα εξαιτίας του μεγέθους τους, του αριθμού τους ή της εντόπισης τους.

Τα ινομυώματα είναι πιο συχνά σε γυναίκες ηλικίας 30 ως 40 ετών αλλά μπορεί να παρουσιαστούν σε οποιαδήποτε ηλικία.  Είναι πιο συχνά στις γυναίκες της μαύρης φυλής απ’ ότι της λευκής.  Στις γυναίκες της μαύρης φυλής συμβαίνει να υπάρχουν σε νεαρότερη ηλικία και συνήθως αυξάνονται πιο γρήγορα. 

Παρόλο που τα ινομυώματα είναι αρκετά συχνά δεν είναι ξεκάθαρο τι τα προκαλεί.  Τα οιστρογόνα που είναι και κατεξοχήν ορμόνες της γυναίκας φαίνεται να συντελούν στην αύξησή τους. Έτσι κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης όπου τα επίπεδα των οιστρογόνων αυξάνονται, τα ινομυώματα τείνουν να μεγαλώνουν σε μέγεθος και πολλές φορές να προκαλούν συμπτώματα.  Άλλοτε πάλι όπως συμβαίνει στην εμμηνόπαυση όπου τα επίπεδα των οιστρογόνων πέφτουν, τα ινομυώματα συνήθως υποστρέφουν.

Το μέγεθος, το σχήμα, η εντόπιση των ινομυωμάτων μπορεί να ποικίλλει σε μεγάλο βαθμό. Είναι δυνατόν να εμφανίζονται μέσα στο τοίχωμα της μήτρας (ενδοτοιχωματικά) ή να προβάλλουν απο την εξωτερική της επιφάνεια (υποορογόνια).  Μερικά ινομυώματα καθώς αναπτύσσονται μέσα στο τοίχωμα της μήτρας, είναι δυνατόν να παραμορφώσουν την κοιλότητα της μήτρας (υποβλενογόνια) αλλά και την εξωτερική μορφολογία του οργάνου αυτού.

Μια γυναίκα μπορεί να έχει μονάχα ένα ινομύωμα ή μπορεί να έχει πολλά ινομυώματα που να διαφέρουνε σε μέγεθος.  Είναι πολύ δύσκολο να προβλέψει κανείς πως θα εξελιχθεί ένα ινομύωμα ή ομάδες των ινομυωμάτων.  Μπορεί να παραμείνουν μικρά για αρκετό χρονικό διάστημα ή ξαφνικά να αρχίσουνε να μεγαλώνουν σε διάστημα μερικών μηνών ή χρόνων. 

Συμπτώματα

Τα περισσότερα ινομυώματα, ακόμα και αυτά μεγάλα σε μέγεθος, δεν προκαλούν καθόλου συμπτώματα.  Όταν τα συμπτώματα συμβαίνουν αυτά συνήθως περιλαμβάνουν:

Αλλαγές της περιόδου.  Κάτι τέτοιο μπορεί να εκφραστεί με μεγαλύτερη απώλεια αίματος κατά την περίοδο, οι περίοδοι μπορεί να γίνουν πιο συχνές και να διαρκούν περισσότερο, οι γυναίκες να παραπονιούνται για κράμπες στην πύελο κατά την έμμηνο ρύση, επίσης μπορούν να παρατηρήσουν κολπική αιμορραγία σε χρονικές περιόδους που δεν έχουν την περίοδό τους.  Καμιά φορά το αποτέλεσμα της απώλειας αίματος μπορεί να είναι η αναιμία.

Πόνος. Ο πόνος μπορεί να έχει τα χαρακτηριστικά της απροσδιόριστης ενόχλησης χαμηλά στην κοιλιά ή του πόνου πίσω στην πλάτη.  Σε ορισμένες περιπτώσεις επίσης μπορεί να είναι οξύς και απότομος στην έναρξη. 
Τα ινομυώματα επίσης ανάλογα με την εντόπισή τους μπορεί να είναι υπεύθυνα για πόνο κατά τη σεξουαλική επαφή.

Συμπτώματα λόγω πίεσης σε γειτοικά όργανα. Αν κάποιο ινομύωμα είναι αρκετά μεγάλο, μπορεί να προκαλέσει διάφορα πιεστικά προβλήματα σε γειτονικά όργανα.  Αν πιέζει π.χ. την ουροδόχο κύστη μπορεί να προκαλεί δυσκολίες κατά την ούρηση ή επιθυμία να επισκέφτεται μια γυναίκα τακτικά την τουαλέτα.  Αν πιέζει το παχύ έντερο μπορεί να προκαλεί δυσκοιλιότητα ή πόνο που να εντοπίζεται στο ορθό (κατώτερο τμήμα του παχέως εντέρου).  Επίσης μπορεί να προκαλούνται κοιλιακές κράμπες και κοιλιακές ενοχλήσεις.

Αποβολές & υπογονιμότητα. Τα ινομυώματα επίσης έχουν ενοχοποιηθεί για αυξημένη συχνότητα πρώιμων αποβολών και υπογονιμότητας στη γυναίκα.

Επιπλοκές

Παρόλο που τα περισσότερα ινομυώματα δεν θα προκαλέσουν κανένα πρόβλημα, επιπλοκές εξαιτίας της ύπαρξής τους είναι δυνατόν να υπάρξουν.  Π.χ. κάποιο ινομύωμα το οποίο ενώνεται με τη μήτρα με κάποιο λεπτό μίσχο («κοτσάνι») είναι δυνατόν να υποστεί συστροφή και να προκαλέσει οξύ πόνο, ναυτία ή και πυρετό. 
Σε αρκετά σπάνιες περιπτώσεις η ταχεία αύξησή τους μέσα σε διάστημα λίγων εβδομάδων μπορεί να είναι σημάδι κακοήθειας.

Ένα πολύ μεγάλο ινομύωμα μπορεί να προκαλέσει τυμπανισμό της κοιλιάς.  Κάτι τέτοιο μπορεί να κάνει ιδιαίτερα δύσκολη την γυναικολογική εξέταση.  Τα ινομυώματα επίσης όπως αναφέρθηκε προηγουμένως, μπορούν να προκαλέσουν υπογονιμότητα στη γυναίκα. Επειδή οστόσο τα ινομυώματα είναι πολύ συχνά, δεν θα πρέπει εύκολα να αποδίδεται η υπογονιμότητα στην ύπαρξή τους, αλλά μόνο όταν άλλοι παράγοντες υπογονιμότητας στη γυναίκα όσο και στον άνδρα έχουν διερευνηθεί.

Ινομυώματα και Εγκυμοσύνη

‘Ενας σημαντικός αριθμός εγκύων θα έχουν επίσης ινομυώματα στη μήτρα τους   που όμως δεν θα προκαλέσουν προβλήματα σε αυτές ή τα μωρά τους. Ωστόσο είναι συχνό  τα ινομυώματα να αυξάνουν σε μέγεθος κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.  Κάτι τέτοιο οφείλεται στα αυξημένα επίπεδα ορμονών της κύησης αλλά και στην αύξηση της ροής του αίματος στη μήτρα κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου.  Η αύξηση των ινομυωμάτων σε συνδυασμό με την αύξηση του σωματικού βάρους προκαλεί επιπλέον δυσανεξία, πόνο και πιεστικά συμπτώματα στη γυναίκα. Τα ινομυώματα μετά το τέλος της εγκυμοσύνης και την επιστροφή στις φυσιολογικές συνθήκες θα ελαττωθούν τελικά σε μέγεθος. 

Αν και τα ινομυώματα συνήθως δεν προκαλούν προβλήματα στην έγκυμοσύνη, η συχνότητα κάποιων επιπλοκών είναι συχνότερη όταν αυτά είναι παρόντα απ’ ότι όταν δεν είναι. Τα ινομυώματα αυξάνουν τον κίνδυνο για πρώιμη αποβολή, για πρόωρο τοκετό και για προβολή προς το τέλος της εγκυμοσύνης του μωρού με το ισχύο αντί με το κεφάλι.  Σπανιότερα ένα μεγάλο ινομύωμα μπορεί να σταθεί εμπόδιο ως προς την έξοδο της μήτρας και να εμποδίσει τον τοκετό.  Σε μια τέτοια περίπτωση η καισαρική τομή θα ξεπεράσει το πρόβλημα.  Στις περισσότερες περιπτώσεις ακόμα και κάποιο μεγάλο ινομύωμα θα μετακινηθεί από τα τοιχώματα της πορείας της κοιλότητας της μήτρας όπου θα περάσει το μωρό.

  Γυναίκες με μεγάλα ινομυώματα μπορεί συχνά επίσης να έχουν μεγάλη απώλεια αίματος  μετά τον τοκετό. 

 Τις περισσότερες φορές δεν χρειάζεται καμιά θεραπεία για τα ινομυώματα κατά τη διάρκεια της εγκυμοσύνης.  Αν ωστόσο υπάρχουν συμπτώματα όπως πόνος ή δυσανεξία, ο γιατρός μπορεί να συστήσει ανάπαυση και χρήση κάποιων αναλγητικών φαρμάκων.  Μερικές γυναίκες με ινομυώματα αν ο πόνος είναι ιδιαίτερα οξύς μπορεί να χρειαστεί να μείνουν μέσα στο νοσοκομείο για να έχουν κατάλληλη αντιμετώπιση του πόνου.

Διάγνωση 

Τα ινομυώματα μπορεί να είναι ευρήματα μίας απλής γυναικολογικής εξέτασης ρουτίνας.  Μέθοδοι οι οποίοι μπορεί να δώσουν περισσότερες πληροφορίες σχετικά με τα ινομυώματα είναι η υπερηχογραφική εξέταση, η υστεροσκοπική εξέταση, η υστεροσαλπιγγογραφία και η λαπαροσκόπηση. 

Θεραπεία

Τα ινομυώματα που δεν προκαλούν συμπτώματα, που είναι μικρά ή που παρουσιάζονται σε γυναίκες που πλησιάζουν την εμμηνόπαυση, τις περισσότερες φορές δεν χρειάζονται θεραπεία. 
Μερικά συμπτώματα και σημεία ωστόσο μπορεί να καταστήσουν τη θεραπεία και την αντιμετώπισή τους πιο αναγκαία.
Τέτοια είναι:

• Βαριές και επώδυνες περίοδοι και αιμορραγίες μεταξύ των περιόδων.

• Αβεβαιότητα ως προς το αν κάποια πυελική μάζα είναι ινομύωμα ή κάποιος άλλος όγκος όπως π.χ. όγκος που προέρχεται απ’ την ωοθήκη.

• Ταχεία αύξηση του ινομυώματος

• Πυελικός πόνος

• Υπογονιμότητα που δεν οφείλεται σε άλλα αίτια

Αν έχει μια γυναίκα ινομυώματα συνιστάται να κάνει έλεγχο σε καθορισμένα χρονικά διαστήματα. Επί παρουσίας συμπτωμάτων, θα πρέπει να δεί τον γιατρό της πιό σύντομα.
Αν μια γυναίκα δεν μπορεί να ανεχτεί τα συμπτώματα και δεν αντιμετωπίζονται αυτά με συντηρητικά μέσα (φάρμακα κατά της μητρορραγίας και παυσίπονα) τότε η χειρουργική αντιμετώπιση πρέπει να εξεταστεί με προσοχή.  Φάρμακα όπως αγωνιστές των GnRH ( π.χ., Darondα, Zolidex) μπορεί να χρησιμοποιηθούν για να μικρύνουν τα ινομυώματα προσωρινά και για να θέσουν την απώλεια αίματος υπο έλεγχο μέχρι να πραγματοποιηθεί η χειρουργική επέμβαση. Η μακροχρόνια χρήση τους δεν μπορεί να γίνει γιατι μπορεί να οδηγήσει σε σοβαρές επιπλοκές. 

Τα ινομυώματα μπορεί να αφαιρεθούν με ινομυωμεκτομή ή με υστερεκτομή.  Η επιλογή της θεραπείας εξαρτάται απο παράγοντες όπως αν η γυναίκα έχει ολοκληρώσει την οικογένεια της καθώς και από τις επιθυμίες της.

Ινομυωμεκτομή

Η ινομυωμεκτομή είναι η χειρουργική αφαίρεση των ινομυωμάτων που επιτρέπει τη διατήρηση της μήτρας.  Επειδή η μήτρα διατηρείται, η γυναίκα που υποβάλλεται σε ινομυωμεκτομή είναι ακόμα σε θέση να έχει παιδιά στο μέλλον. 

 Αν η ινομυωμεκτομή που υποβλήθηκε μια γυναίκα οδήγησε σε μεγάλο βαθμό επιδιόρθωσης της μήτρας, τότε αν στο μέλλον μείνει έγκυος είναι δυνατόν να προτιμηθεί καισαρική τομή σαν μέθοδος τοκετού.  Κάτι τέτοιο θα ελαττώσει τους κινδύνους κάποιας ρήξης της μήτρας κατά τη διάρκεια του φυσιολογικού τοκετού.  Άλλες φορές πάλι η ινομυωμεκτομή μπορεί να προκαλέσει ανάπτυξη ουλώδους ιστού που μπορεί να δυσκολέψει την γονιμότητα. Τα ινομυώματα είναι δυνατόν να αναπτυχθούν απο την αρχή μετά απο κάποια ινομυωμεκτομή.  Αν συμβεί κάτι τέτοιο τότε μια άλλη χειρουργική επέμβαση εκ νέου θα χρειαστεί στο 20 με 40% των περιπτώσεων.

Η ινομυωμεκτομή   μπορεί να γίνει με διάφορους τρόπους:

α). Με μια τομή στην κοιλιά της γυναίκας

β). Λαπαροσκοπικά και

γ). Υστεροσκοπικά. 

Η μέθοδος η οποία θα χρησιμοποιειθεί εξαρτάται απο την εντόπιση και το μέγεθος των ινομυωμάτων.  Η αφαίρεση των ινομυωμάτων με λαπαροσκοπική χειρουργική αφορά τα ινομυώματα που συνήθως προβάλλουν απο το τοίχωμα της μήτρας στην εξωτερική επιφάνειά της και δεν προβάλλουν βαθιά στην ενδομήτρια κοιλότητα.  Η υστεροσκοπική αφαίρεση των ινομυωμάτων αφορά τα ινομυώματα τα οποία προβάλλουν μέσα στην κοιλότητα της μήτρας.  Τα ινομυώματα μπορούν να αφαιρεθούν απο την κοιλότητα της μήτρας με κατάλληλα υστεροσκοπικά εργαλεία που χρησιμοποιούν είτε ηλεκτρική ενέργεια που μετατρέπεται σε θερμική, είτε laser.  Τα εργαλεία αυτά εισέρχονται μέσω του υστεροσκοπίου. 

Υστερεκτομή

Η υστερεκτομή είναι η αφαίρεση της μήτρας και του τραχήλου μέσω μίας οριζόντιας τομής χαμηλά στη κοιλιά στο ύψος του εσώρουχου. Μπορεί να γίνει επίσης κολπικά και σε μερικές περιπτώσεις λαπαροσκοπικά. 
Η υστερεκτομή μπορεί να ενδείκνυται όταν:

• Υπάρχει αυξημένη απώλεια αίματος και πόνος

• Τα ινομυώματα είναι πολύ μεγάλα

• Ινομυωμεκτομή στο παρελθόν απέτυχε να αφαιρέσει όλα τα ινομυώματα και τα συμπτώματα επιστρέψαν.

• Η γυναίκα δεν επιθυμεί εγκυμοσύνη στο μέλλον.